بايد دانست، اهميت و فوايد نماز در زندگى انسان داراى ابعاد بسيارى است، كه مهمترين آن رشد روحيه عبادت و ارتباط با خدا و همچنين نهادينه شدن
رفتارهاى صحيح فردى و اجتماعى است مانند رعايت نظم در زندگى با التزام به اوقات نماز و رعايت حقوق ديگران با خوددارى از غصب مكان و لباس و نسبت به
زنان نيز رعايت حجاب و پوشش در نمازهاى پنج گانه تمرين مستمر براى نهادينه شدن اين رفتار شايسته براى زنان در طول روز و در ارتباط با ديگران مى باشد.
حتى در مورد مردان نه تنها با بدن عريان نماز خواندن باطل و دور از روح خضوع و احترام به ساحت مقدّس پروردگار است بلكه بهتر اين است كه علاوه بر پوشش
مقدار واجب با لباسى نماز بخواند كه نشانه احترام باشد اما از آنجا كه اهميت پوشش براى زنان بيشتر است بر آنان واجب شده است.
البتّه حكمت اصلى اين حكم را خداوند متعال مى داند اما مى توان گفت كه شكى نيست كه خداوند از همه چيز و در همه حال با خبر است و پوشيده و
پنهان براى او مفهومى ندارد، با بندگان خود نيز نامحرم نيست، ولى انسان در حالت عبادت، خود را در حضور خدا مى بيند و با او سخن مى گويد و به راز و
نياز با او برمى خيزد «وَ قُلِ اعْمَلُوا فَسَيَرَى اللّهُ عَمَلَكُمْ وَ رَسُولُهُ وَ الْمُؤْمِنُونَ وَ سَتُرَدُّونَ إِلى عالِمِ الْغَيْبِ وَ الشَّهادَةِ فَيُنَبِّئُكُمْ بِما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ»؛
توبه (9)، آيه 105.؛ «بگو: عمل كنيد! خداوند و فرستاده او و مؤمنان، اعمال شما را مى بينند! و به زودى، به سوى داناى نهان و آشكار، بازگردانده مى شويد؛ و
شما را به آنچه عمل مى كرديد، خبر مى دهد!».
در چنين حالى بايد مناسبترين لباس را در حضور او پوشيد و روشن است كه مناسب ترين لباس براى زن همان لباس كامل است، يعنى لباسى كه نشانه
عفّت و پاكدامنى اوست و بهترين حالات او را منعكس مى كند، تنها چنين لباسى شايسته حال عبادت باشد.
براى آگاهى بيشتر ر.ك: محمدى اشتهاردى، پوشش زن در اسلام، ص 45، قم، نمونه، چ چهارم، 1368. (حقوق زن، سيد ابراهيم حسيني، كد: 35/500038)
به ادامه مطلب توجه فرمایید
۱. دلائل حجاب زن در غیر نماز
۲. دلائل حجاب زن در نماز
از جمله دلائل حجاب زن در نماز میتوان به روایاتی اشاره کرد که در اینباره رسیده است. در این روایات که به برخی از آنها اشاره میشود؛ احیاناً برای زن در این حالت دو یا سه لباس شمردهاند که با توجه به نوع پوششی که لباسها ایجاد میکنند میتوان نتیجه گرفت که؛ پوشش زن در حال نماز همان چیزی است که فقها از قدیم تا به امروز به آن فتوا میدهند.
دلائل مربوط به حجاب زن از دو منظر قابل بررسی است؛ اول: دلائل حجاب زن در غیر نماز، دوم: دلائل حجاب زن در نماز. قسمت اول به تنهایی بحث مفصلی را میطلبد که مورد این سؤال نیست،[۲] اما درباره قسمت دوم بهطور ویژه دلائلی استناد شده است:
۱٫ اجماع و اتفاق مسلمانان: همه فرقههای اسلامی اتفاق نظر دارند که در دین اسلام؛ زن باید در هنگام نماز؛ پوشش خاصی داشته باشد.[۳]
۲٫ روایات: روایاتی در این باب وارد شده که به تبیین لباس زن در هنگام نماز پرداخته است. در این روایات که به برخی از آنها اشاره میشود؛ احیاناً برای زن در این حالت، دو یا سه لباس شمردهاند که با توجه به نوع پوششی که لباسها ایجاد میکنند، میتوان نتیجه گرفت که، پوشش زن در حال نماز همان چیزی است که فقها از قدیم تا کنون به آن فتوا میدهند.
از جمله این روایات؛[۴] روایاتی است که در کتاب کافی آمده است:
الف. امام باقر(ع) درباره لباس زن در نماز فرمود: «زن، در دِرع و مقنعه باید نماز بخواند، البته به شرطی که درع، نازک نباشد».[۵]
درع در اصطلاح فقهی به پیراهن زن گفته میشود که نیم تنه بالا را میپوشاند که دو آستین هم دارد.[۶]
مقنعه: همان «خِمار» است و خمار آن چیزی است که زن به وسیله آن، سر و موی خود را میپوشاند.[۷] و خداوند در آیهای که میآید، به زنان امر کرد تا خمار (مقنعه) را پشت سر نبندند، بلکه آنرا طوری استفاده کنند که زیر گلو و روی سینههایشان را نیز بگیرد.
خداوند در قرآن کریم میفرماید: «و به زنان با ایمان بگو چشمهاى خود را (از نگاه هوسآلود) فروگیرند، و دامان خویش را حفظ کنند و زینت خود را -جز آن مقدار که نمایان است- آشکار ننمایند و (اطراف) روسرى(مقنعه)هاى خود را بر سینه خود افکنند (تا گردن و سینه آن پوشانده شود)، و زینت خود را آشکار نسازند مگر براى شوهرانشان، یا پدرانشان، یا پدر شوهرانشان، یا پسرانشان، یا پسران همسرانشان، یا برادرانشان، یا پسران برادرانشان، یا پسران خواهرانشان، یا زنان همکیششان …».[۸]، [۹]
ب. ابن ابی یعفور از امام صادق(ع) نقل میکند: «زن در سه لباس نماز بگذارد: ازار(لنگ)، درع(پیراهن) و خمار(مقنعه) و اشکالی ندارد اگر خمار را مقنعه کند(یعنی دور سر و گردن بپیچد) و اگر این سه لباس را نداشت میتواند با دو لباس هم نماز را اقامه کند به این ترتیب که یکی را ازار (مانند دامن) کند و (پایین تنه را بپوشاند) و دیگری را مقنعه کند (و سر و بالا تنه را بپوشاند)». گفتم: اگر فقط درع و ملحفهای داشته و مقنعه ندارد[تکلیف چیست]؟ امام(ع) فرمود: «اشکالی ندارد؛ از ملحفه[۱۰] به عنوان مقنعه میتواند استفاده کند و اگر کفاف نکرد(یعنی با مقنعه درست کردن نتوانست پایین تنه را بپوشاند) از جهت طول؛ آن ملحفه را استفاده کند(تا هم سر پوشیده شود و هم پایین تنه)».[۱۱]
ج. زراره از امام باقر(ع) پرسید: کمترین لباسی که زن میتواند در آن نماز بخواند چیست؟ امام باقر(ع) فرمود: «دِرع (پیراهن) و ملحفه؛ به طوری که از روی سر میاندازد تا تمام بدن را فرا گیرد».[۱۲]
این چند روایت درباره وجوب پوشش زن؛ نشان دهنده وجود پوشش خاصی برای زنان در حال نماز است.