عبد الله بن فضل هاشمى روايت كرده كه از حضرت صادق(ع) شنيدم كه فرمود: «صاحب الامر غيبتى دارد كه ناچار از آن است، به طورى كه اهل باطل در آن ترديد مى كنند. عرض كردم: يابن رسول الله! چرا غيبت مى كند؟ فرمود: به علتى كه به ما اجازه نداده اند آشكار سازيم. عرض كردم: چه حكمتى در غيبت اوست؟ فرمود: همان حكمتى كه در غيبت سفيران و حجتهاى پيش از او بوده است، حكمت غيبت قائم ظاهر نمى شود مگر بعد از آمدن خود او؛ چنان كه حكمت سوراخ كردن كشتى توسط خضر و كشتن آن بچه و تعمير ديوار، براى حضرت موسى (ع) ظاهر نگشت، مگر موقعى كه خواستند از هم جدا شوند.» ("كمال الدين و تمام النعمة"، شيخ صدوق، ص482)

اين روايت و روايات ديگر مثل آن اشاره دارد كه علت واقعى غيبت حضرت را نمى توان گفت، و اگر سبب و علتى هم بيان مى گردد، اگر چه ممكن است حكمتى براى آن باشد، ولى علت كامل و حقيقى نيست.

اما بعضى از حكمت هاى غيبت حضرتش را كه مى توان با استناد به روايات ذكر نمود، بدين قرار است:

1ـ امتحان و آزمايش: غيبت آن حضرت سبب مى شود تا نفاق پنهان عده اى آشكار شود و ايمان حقيقى محبان و شيعيان واقعى امام(ع) در كوره ولايت امام غايب(عج) از ناخالصى ها و دورويى ها و سست مايگى ها جدا و پاك شود؛ و در يك كلام مؤمن از منافق معلوم مى گردد. در سختى ها و مشكلات گوهر وجود شيعيان ناب آشكار مى گردد.

جعفر جعفى مى گويد: به امام باقر(ع) عرض كردم: فرج شما كى خواهد رسيد؟ فرمود: «هيهات، هيهات! فرج نخواهد رسيد تا شما غربال شويد، (و سه بار تكرار كرد) و افراد آلوده بروند و افراد پاك و مخلص باقى بمانند.»(بحار الانوار، ج51، ص113)

و نيز موسى بن جعفر(ع) فرمود: «هنگامى كه پنجمين فرزند امام هفتم غايب شد، مواظب دين خويش باشيد، تا مبادا كسى شما را از دين خارج كند.... براى صاحب الامر به ناچار غيبتى خواهد بود، به طورى كه عده اى از مؤمنين از عقيده خود برمى گردند؛ همانا خدا به وسيله غيبت، بندگانش را "امتحان" مى كند.»(همان ماخذ)

2ـ بيعت نكردن با ستمكاران: در روايات متعددى يكى از علل غيبت امام(عج) عدم بيعت با كسى بيان شده است.

حسن بن فضال مى گويد: على بن موسى الرضا(ع) فرمود: گويا شيعيانم را مى بينم كه هنگام مرگ سومين فرزندم (امام عسگرى) در جستجوى امام خود همه جا را مى گردند، اما او را نمى يابند. عرض كردم: به چه دليل؟ فرمود: زيرا امامشان غايب مى شود، عرض كردم: چرا غايب مى شود؟ فرمود: براى اينكه وقتى با شمشير قيام نمود بيعت كسى در گردنش نباشد.(همان ماخذ، ص152)

3ـ ترس از گزند دشمنان: گفته شد كه با تولد مهدى موعود(عج) همه ستمگران و ظالمان به وحشت افتادند، و از آنجا كه مرگ و انقراض حكومت ظالمانه و اعمال غير انسانى خود را در دست پرتوان امام(ع) مى دانستند و مى دانند، لذا جان امام مهدى(عج) تهديد مى شد؛ لذا در روايات يكى ديگر از علل غيبت حفظ جان حضرتش از تعرض و گزند دشمنان ذكر شده است.

التماس دعا دارم.یا مهدی ادرکنی